Opracowała: Iwona Szymanowska

Wykorzystana literatura:

Bielawski L., Tradycje ludowe w kulturze muzycznej, Warszawa 1999

Dahlig P., Cymbaliści w Polsce południowo-zachodniej,[w:] Instrumenty muzyczne w polskiej kulturze ludowej, red. Bielawski L., Dahlig P., Kopoczek A.,Warszawa-Łódź 1990

Dahlig P., Instrumentarium muzyczne w dziełach etnograficznych Oskara Kolberga

„Muzyka”, R 33(130), 1988 nr 3

Mojsak E., Szkoła gry na cymbałach, Szczecin 1991

Mojsak E., Poradnik budowy cymbałów, Gryfino 1994

oraz

Bańkowski A., Etymologiczny słownik języka polskiego, T. 1, Warszawa 2000

Bruckner A., Encyklopedia staropolska, T. 1, Warszawa 1951

Bruckner A., Mitologia słowiańska i polska, Warszawa 1985

Dadak-Kozicka K., Folklor sztuką życia. U podstaw antropologii muzyki, Warszawa 1996

Dahlig P., Ludowa Praktyka Muzyczna w komentarzach i opiniach wykonawców w Polsce, Warszawa 1993

Dahlig P., Muzyka a kontekst społeczny. O nowych tradycjach Pomorza Zachodniego, [w]: Przemiany w kulturze ludowej na Pomorzu Zachodnim po 1989 roku. Red. Bogdan Matławski, Kamień Pomorski 2006

Dahlig P., Trzech cymbalistów z Lubelszczyzny, „Twórczość Ludowa” [w druku]

Dahlig P., Z badań nad tradycjami muzycznymi na ziemiach zachodnich i północnych. Cymbaliści z kresów Wschodnich, „Lud”, red. Zbigniew Jasiewicz, T. 82 za rok 1998, Poznań – Warszawa – Wrocław 1998

Dahlig-Turek E., Katalog instrumentów, [w:] Zakochany Chopin. Inspiracje mazowieckie, [bmw] [brw]

Famincyn A.S., Gusli. Russkij narodnyj muzykalnyj instrument. Istoricheskij ocherk, Petersburg 1890

Gloger Z., Encyklopedia staropolska ilustrowana, T. 1, Warszawa 1900

Groce N., The Hammered dulcimer in America, Waszyngton 1983

Kamiński W., Instrumenty muzyczne na ziemiach polskich, Kraków 1971

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 2 (Sandomierskie), Kraków 1962

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 4 (Kujawy cz. 2), Kraków 1962

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 5 ((Krakowskie cz. 1), Kraków 1962

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 17 ((Lubelskie cz. 2), Kraków 1962

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 33 ((Chełmskie cz. 1), Kraków 1980

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 34 (Chełmskie cz. 2), Kraków 1981

Kolberg O., Dzieła Wszystkie, T. 36 (Wołyń), Kraków 1907

Konarska-Zimnicka S., Taniec w Polsce średniowiecznej, [bmw] 2009

Kołaczkowski J., Wiadomości tyczące się przemysłu i sztuki w dawnej Polsce, Lwów 1905

Kotula F., Muzykanty, Warszawa 1979

Księżopolska W.(red.), Pastorałki i kolędy, Siedlce 1989

Lewińska T., Polskie ludowe instrumenty muzyczne. Katalog zbiorów Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Warszawa 2001

Linde S.B., Słownik języka polskiego, T. 1, cz. 1 A-F, Warszawa 1807

Matławski B., Edward Mojsak - animator muzyki ludowej na Pomorzu Zachodnim, „Twórczość Ludowa”, R. 10 (29) 1995 nr 4, Lublin 1995

Matławski B., Spadkobiercy Jankiela. Cymbaliści na Pomorzu Zachodnim po 1945 roku, Szczecin 2006

Matławski B., Tradycje polskiej muzyki ludowej w kulturze Pomorza Zachodniego w latach 1945-1970, Szczecin 2001

Mickiewicz A., Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z 1811 i 1812, we dwunastu księgach, wierszem, Paryż 1834

Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, T. 2, z. 2, Kraków 1939

Nowak. T., Tradycje muzyczne społeczności polskiej na Wileńszczyźnie, Warszawa 2005

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Św. Paweł, Pierwszy list do Koryntian, rozdz. XIII, Poznań – Warszawa 1971

Sachs C., Historia instrumentów muzycznych, Kraków 1989

Sobiescy J. i M., Polska muzyka ludowa i jej przemiany, [bmw] 1973

Świrko S.: Z problematyki folkloru Pomorza Zachodniego, „Literatura Ludowa”, red. J. Krzyżanowski, 1960, nr 4-5

Sztumski J., Wstęp do metod i badań społecznych, Katowice - Śląsk 1995

Wais L.(red.), Cymbaliści Podkarpacia, „Zeszyty Regionalne”, Rzeszów 2005

Winniczuk L., Ludzie, zwyczaje, obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1983

Dokumenty filmowe

Cymbalom Legacy – The Soundscape of Miklós Lukács, reż. Mano Camón, Amaní Productions (Netherlands) & Steve Weiss Music (USA) production ©2007 – film dokumentalny, prezentujący węgierską tradycję gry na cymbałach, z uwzględnieniem ogólnej historii cymbałów

Gusli – buriatskije tsimbały, fragment audycji Siergieja Starostina „Wędrówki muzykanta”. Fragment materiału dotyczy cymbałów buriackich, które przywędrowały z Chin

Making Hutsul Tsymbaly – Kosmach - Prokurava, (Ukraina ) grudzień 2009 – styczeń 2010 – krótki film na temat budowy cymbałów huculskich zrealizowany we wsiach Kosmach - Prokurava, (Ukraina ), grudzień 2009 – styczeń 2010, Ukraina

Strony internetowe
http://en.wikipedia.org/wiki/Marin_Mersenne http://en.wikipedia.org/wiki/Psaltery http://en.wikipedia.org/wiki/Yangqin http://eurodulcimers.proboards.com http://pl.wikipedia.org/wiki/Stosunki_polsko-litewskie http://polish.cri.cn/chinaabc/chapter23/chapter230401.htm http://www.belarus-magazine.by http://www.biggery.com/history.html http://www.cutedogmusic.com/history.html http://www.cutedogmusic.com/history.html http://www.dulcimer.ca/instruments/dulcimer_history.htm http://www.youtube.com/watch?v=iwwScySheaA&feature=related
Źródła i informatorzy

Nagrania wykorzystane na niniejszej stronie internetowej zostały dokonane przez olsztyńską ekipę zbieraczy folkloru muzycznego: Barbarę Krzyżaniak, Jarosława Lisakowskiego, Jana Lubomirskiego w latach 1974-1975. Łącznie przesłuchano 13 taśm zawierających repertuar muzyczny wymienionych w tabeli cymbalistów wileńskich. Kolejne nagrania, które opracowałam pochodzą z końca lat osiemdziesiątych. Materiały aktualnie znajdują się w Zbiorach Fonograficznych Instytutu Sztuki PAN. Wszystkie poniższe nagrania zrealizował Piotr Dahlig w latach 1988 – 1990.

Ogółem przesłuchano i opracowano materiały z 36 taśm magnetofonowych. Nagrania zawierały pięć obszernych wywiadów przeprowadzonych z cymbalistami: Wacławem Kułakowskim, Edwardem Mojsakiem, Piotrem Szareckim, Karolem Rodziewiczem, Bronisławem Dowgiałło. Ponadto przeanalizowałam repertuar muzyczny dwudziestu cymbalistów: Ignacy Atroszko, Antoni Bukiej, Wincenty Buraczewski, Anotni Ciukszo, Bronisław Dowgiałło, Edward Holak, Jan Hołubowski, Eugeniusz Kowalewski, Józef Krupski, Wacław Kułakowski, Konstanty Kuncewicz, Edward Makasewicz, Stanisław Michniewicz, Władysław Misun, Dominik Sobolewski, Antoni Suchorolski, Wacław Suzynowicz, Piotr Szarecki, Marian Tyczko, Kazimierz Zienkiewicz.

Skróty nazwisk cymbalistów:
Bronisław Dowgiałło [BD]
Wacław Kułakowski [WK]
Edward Mojsak [EM]
Karol Rodziewicz [KR]
Piotr Szarecki [PSz]

Do przedstawienia losów życiowych wybranych cymbalistów wileńskich posłużyła metoda Piotra Dahliga, który obrał osiem punktów, porządkujących materiał z nagrań:

  1. Personalia, migracje, praca zawodowa
  2. Tradycje rodzinne, początki zainteresowania cymbałami
  3. Praktyka muzyczna przed 1939 rokiem
  4. Praktyka muzyczna po 1945 roku
  5. Składy kapel, w których cymbalista grywał (przed 1939 i po 1945)
  6. Instrumenty, na których cymbalista grywał, instrumenty wytworzone
  7. Strój, repertuar, maniera wykonawcza
  8. Uczniowie

© Centrum Kultury Gminy Ełk z siedzibą w Stradunach 2012

Loga projektu